Monday, June 4, 2007

Θεατές της Μουσικής μας

Η μουσική είναι μία και μας ενώνει. Κοινοτοπίες θα πείτε.
Διαμεσολαβεί για να εκφράσει ο καλλιτέχνης τον εσωτερικό του κόσμο (ό,τι νομίζει ότι είναι αυτό, τελοσπάντων) και, συγχρόνως, το περιβάλλον αντλεί, αναδεικνύει και φέρνει στην επιφάνεια, από το συνολικό ενσυνείδητο, αυτό που νομίζει ότι την εκφράζει. Η τομή των δύο γραμμών φέρνει υποτίθεται τους μεγάλους καλλιτέχνες σε μεγάλες στιγμές δημιουργίας και αναγνώρισης.
Σπάνιο φαινόμενο Ιστορικά. Οι λόγοι?
Εν πρώτοις, εδώ και ένάμιση αιώνα, ο καλλιτέχνης-διάνοια διαχώρισε την θέση του από το κοινό, και θεώρησε ότι το έργο του ζει και βασιλεύει πέρα από την αναγκαιότητα της μουσικής εκτέλεσης και την οποιαδήποτε «υποκειμενική» πρόσληψη του ακροατή. Η «αντικειμενική» αλήθεια του έργου του είναι καλά φυλαγμένη ανάμεσα σε πολύπλοκα σύμβολα και συνδυασμούς καταγεγραμμένα περίτεχνα στην παρτιτούρα. Η «μαζική κουλτούρα», από την άλλη, λειτουργεί πάντα με delay δεκαετιών μέχρι να αφομοιώσει την καινοτομία, τη νέα γλώσσα, την αλλαγή, που εν δυνάμει απειλεί την κυριαρχία της.
Το τραγούδι, με όχημα τον στίχο και τον λόγο έχει πολύ καλύτερες επιδόσεις. Το συναισθηματικό και ψυχολογικό μας γίγνεσθαι είναι ευκολότερα προσβάσιμο αφού ο λόγος έχει γονιδιακά αποκτήσει απευθείας επικοινωνία με το υποσυνείδητο, μπορώντας να διεγείρει άμεσα την σούπα της μνήμης, των συνειρμών, των παθών, των μεγάλων και μικρών μας μυστικών. Το μουσικό είδος, με την σειρά του αποποιούμενο πολλάκις του λεκτικού περιεχομένου, αποκτά αυτονομία και μεταφέρει το ίδιο μήνυμα, ανεξάρτητα αν το περιέχει, απλά επειδή κάποτε εμποτίστηκε στην παραπάνω σούπα. Το μουσικό είδος γίνεται από μόνο του φορέας μηνύματος ανεξαρτήτως ουσιαστικού περιεχομένου. (Πόσοι νομίζετε καταλαβαίνουν τα ατελείωτα κατεβατά του hip-hop? Παρόλα αυτά υπάρχει μια πολύ δραστήρια hip-hop κοινότητα στην πόλη).
Η απόλυτη μουσική όμως, που δεν έχει να κάνει τίποτε με προγραμματικά σενάρια ή λόγο, μάλλον αιωρείται επικίνδυνα πάνω από τα κεφάλια μας. Η δύναμη της εικόνας, που έχει δυναστεύσει τις υπόλοιπες ανθρώπινες αισθήσεις, δίνει στην ακουστική μας αυτονομία γερό κτύπημα κάτω από την μέση. Ο λειτουργικός και χρηστικός χαρακτήρας (πχ. χορός, τελετές, κλπ) είναι ένα παρελθόν που από αιώνες έχει αποποιηθεί η απόλυτη μουσική.
Ο σημερινός συνθέτης μάλλον αναθεωρεί. Ψάχνει να βρει στηρίγματα για επανασύνδεση με τον κόσμο και να ικανοποιήσει την ανάγκη του για επαφή και επικοινωνία μέσα στην αγωνία της καθημερινής επιβίωσης. Που χρόνος για τέτοια, θα μου πείτε...
Τι κάνουμε για αυτό?
Μήπως η υψηλή τέχνη τελικά δεν αφορά τον μέσο άνθρωπο ?
Μήπως μας έχουν κυριεύσει μεσσιανικές τάσεις για την σωτηρία του κόσμου?
Μήπως απαιτούμε ζωτικό χώρο από κάτι που δεν μας ανήκει?
Μήπως αυτό που κάνουμε αφορά μόνο εμάς και τον εσωτερικό μας μικρόκοσμο?

Μήπως τελικά κάτι καινούργιο έρχεται με άλλες δομές και σχέσεις?

(Δικαίωμα της ανθρωπότητας είναι, όπως δημιούργησε την όπερα, την σονάτα, το κουαρτέτο, τη συμφωνία, απλά επειδή κάτι ήθελε να πει με αυτά, να πατήσει το delete και να τα στείλει όλα εκεί από όπου ήρθαν. Γιατί όχι?)



Monday, May 14, 2007

Γυναικες-κομικς


Οι μορφές των κόμικς αρνούνται πεισματικά να περιχαρακωθούν σε τετραγωνισμένα πλαίσια και ημικυκλικούς σχηματισμούς, αλλά προτιμούν τις ελεύθερες μορφές που ξανοίγονται στον χώρο χωρίς προκαταλήψεις.
(Η δυνατότητα για περίτεχνο διάκοσμο, απολάμβανε πάντοτε της ελευθερίας αναζήτησης τεχνοτροπιών από το παρόν, παρελθόν και το μέλλον μας, χωρίς ταμπού.)

Οι γυναίκες-κόμικς, βγαλμένες από τα πιο θολά όνειρά μας, παντελώς αναίσχυντες, κουβαλούν απροκάλυπτα τον περίσσιο ερωτισμό τους στις δύο διαστάσεις του χαρτιού. Τοπολογία του σώματος: υψιπετείς καμπύλες, αβυσσαλέοι θόλοι, κατακρυμνιαίοι καιάδες. Σπαρτιατικοί μύες, γομωμένοι στη μάχη, αποκρύπτουν όγκους και γραμμώσεις, που στενάζουν σε κάθε στιγμή έντασης και υπερπροσπάθειας, ιδίως όταν έρωτας και επιβίωση ταυτίζονται.
Οι εκκρίσεις υγρών, πλουσιοπάροχες και καταρρακτώδεις, δηλώνουν την παρουσία τους, άλλες φορές, σε μορφή υδάτινων όγκων, που εκσφενδονίζονται ασκόπως, ή σε μορφή αστραπόντων δροσοσταλίδων που πολλάκις δραπετεύουν από τις διαστάσεις του χαρτιού μας.
Τα ερωτικά μέλη, δισθεόρατα και χορταστικά, βροντούν αλαλάζοντα την πολεμική τους παρουσία. Ηλεκτρισμός της υπερβολής, λυσσαλέα μανία, υπερηφάνεια της γύμνιας, πρόστυχη αθωότητα της ψυχής, όλα εγκλωβισμένα σε ένα εκρηκτικό σώμα έτοιμο να διασπείρει χυμούς στον ορίζοντα. Τα στήθη, σαν ρομπότ που οπλίζει τις ορμονικές σκανδάλες, τρομάζουν όσους δεν μπορούν να αντέξουν την ισορροπία των ροπών και την ασυναρτησία των αρτηριακών πιέσεων.
Τα τοπία, πυρηνικών σχάσεων, μεταβιομηχανικής καταστροφής αναδύουν την ζεστή σάρκα στο φως.
Θεόρατες διεισδύσεις, εκρήξεις καυτής λάβας και η εναγώνια αναζήτηση του επόμενου συντρόφου με τον ηφαιστειώδη φαλλό που θα διακορεύσει με κανιβαλική βουλιμία τον υποδοχέα που εδράζεται ξεδιάντροπα στο ιλιγγιώδες άνοιγμα των ποδιών της.

Στην αγαπημένη Druuna.

Wednesday, May 9, 2007

Μεγαλες αποφασεις

Οι στιγμές των μεγάλων αποφάσεων δεν είναι πάντα τόσο σημαντικές όσο δείχνουν εκ πρώτης όψεως. Είναι μάλλον προδιαγεγραμμένες στιγμές ενός πανούργου δημιουργού που προφασίζεται ότι όλα είναι στην διακριτική ευχέρεια του ανθρώπου που, θεωρητικά, έχει τη δυνατότητα να πάρει παραμάσχαλα τα ηνία του βίου του και να οδηγήσει την όλη δουλειά σε επιθυμητό σημείο. Οι αποφάσεις, που αποφαίνονται για κάθε νέα δημιουργική περίοδο του εγγύς μέλλοντός μας, είναι η επόμενη σκηνή σεναρίου που προορίζει κανείς για τον εαυτό του, προσθέτοντας όλες εκείνες τις γαργαλιστικές λεπτομέρειες και σεξουαλικές παρενοχλήσεις που κάνουν την καθημερινότητά μας απατηλά γοητευτική. Η διαφορά, από αντίστοιχες περιπτώσεις που συναντάμε στην τηλεόραση, είναι το παιχνίδι της διαδραστικότητας, καθώς η κάθε στιγμή εμπεριέχει εκατοντάδες εκδοχές, ατέλειωτα φινάλε, πολλαπλά πρόσωπα και πρωταγωνιστές. Ένα πραγματικό interactive σινεμά της ζωής, σαφές αποτέλεσμα των επιλογών μας, που ενώ δεν είναι αντιστρέψιμο ή αναστρέψιμο, επηρεάζει βαθιά το ρου της ιστορίας, υποδεικνύοντας κάθε φορά ένα νέο δρόμο στην αναζήτηση της ανθρωπότητας.
Η κάθε μας απόφασή παραμένει βαθιά χαραγμένη στη κοσμική μνήμη ενώ η, μόλις προ ολίγου, σκέψη μας ξεστράτισε την ιστορία από μια απρόσμενη και καταστροφική εξέλιξη.
Η κάθε στιγμή είναι επιλογή της προηγούμενης πριν την επόμενη σε ένα τεράστιο σκάκι με χ κινήσεις και ν αριθμό προβλέψεων. Όμως στο πραγματικό σκάκι, ανταγωνίζεσαι έναν μόνο αντίπαλο και διαθέτεις περιορισμένο υπόλοιπο μνήμης για τις προβλεψεις σου. Στη ζωή, αντιθέτως, οι πολυάριθμοι εμπλεκόμενοι πρωταγωνιστές επηρεάζουν ακαταπαύστως τις δραστικές παραμέτρους αλλοιώνοντας τις τελικές μας επιλογές, θέτοντας συνεχώς νέους κανόνες παιχνιδιού που διαμορφώνουν αενάως νέα περιβάλλοντα. Όλα περιπλέκονται σε έναν τεράστιο λαβύρινθο με δρομολόγια χωρίς αδιέξοδα που αλλάζουν σχήμα και φορά αυτοστιγμεί. Οι εκδοχές της ύπαρξής μας κινούνται και διακλαδίζονται σε συγχρονικά χαοτικά πολύχρωμα σχήματα. Στην οποιαδήποτε προσπάθειά να αντιστρέψουμε την κατάσταση, λειτουργούμε σαν το παρατηρητή που επηρεάζει την έκβαση του πειράματος απλώς και μόνο επειδή το παρατηρεί.

Ο δρόμος είναι εκεί και μας περιμένει.
Αρκεί να ξέρουμε σε πιο στενό να στρίψουμε.

Friday, April 27, 2007

Οι αριθμοι

Ίσως δεν θα έπρεπε να μιλάμε για τους αριθμούς.
Είναι επαρκώς αυθάδεις και αυτάρκεις να εκφράζουν τα πάντα και διά παντός. Το μόνο που θα δικαιολογείτο, χωρίς να φανεί αγενές, είναι η σιωπή.
Τι να πεις για τον μεγαλειώδη στρατό των ακέραιων προσωπικοτήτων, που ενώ στερούνται σάρκας και οστών - ουσιαστικής φυσικοχημικής υπόστασης δηλαδή – εμποτίζουν και μορφοποιούν την απέραντη πραγματικότητα προσδίδοντας σχήμα και ρυθμό σε κάθε φαινόμενο ή δραστηριότητα.
Το κυνήγι των αριθμών είναι ένα κυνήγι μαγισσών, που είτε παρασέρνει σε δύσβατα μονοπάτια, στενωπούς και οικτρά αδιέξοδα, που ο ανθρώπινος νους δεν έχει απαντήσει, ή σε βγάζει σε ξέφωτα ελπιδοφόρα, στις παρυφές της φυσικής και της επιστήμης, σε μέρη που κατακρημνίσθηκαν ή αυτοκτόνησαν εκατοντάδες λαμπρά μυαλά της ιστορίας, καθώς δεν κατάφεραν να βρουν τις κατάλληλες λέξεις, συνδυασμούς και κλειδιά, να εκφράσουν έναν κόσμο φαντασίας και ιδεών, που την πρόγευσή του μόνο μπόρεσαν να πάρουν.
Και πως μπορείς να εκφράσεις ή να μιλήσεις για κάτι που πρέπει να χρησιμοποιήσεις τον εαυτό του για να το αποδείξεις. Μια ουροβόρος διαδικασία όπου το αυταπόδεικτο είναι μια αυτοκαταστροφική έννοια χωρίς ελπίδα.
Η αναζήτηση ελαχιστότατου νοήματος στην ύπαρξη των αριθμών και σε έννοιες, όπως το "ένα", το "μηδέν", ή το "άπειρο", οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε νοητικές δίνες πέρα από όρια, όπου η παράκρουση και η τρέλα αποτελούν την μοναδική φυσιολογική κατάσταση των πραγμάτων, σε ένα κόσμο όπου η κυρίαρχη ύλη είναι η μόνη που αντέχει την τήξη της πραγματικότητας και των ευγενών προθέσεων της περιορισμένης και πεπερασμένης ανθρώπινης αδυναμίας και βλακείας.

Καλύτερα η σιωπή, καλύτερα η σιωπή.

Sunday, March 18, 2007

On project

Όταν έλθει εκείνη η τρομακτική στιγμή που πρέπει να παρουσιάσεις στους άλλους το δημιούργημά σου, αισθάνεσαι σα να ξεριζώνουν από τα σωθικά ένα έμβρυο που είχε αγκιστρωθεί στη σάρκα για πολύ καιρό, και το οποίο ήσουν αναγκασμένος να κουβαλάς μέρα νύχτα στο μυαλό. Καθώς σε αυτές τις περιπτώσεις δεν υφίσταται προγεννητικός έλεγχος (προγαμιαίο συμβόλαιο με την τέχνη, στην περίπτωση μας) το αποτέλεσμα δεν είναι πάντοτε το αναμενόμενο. Τα εξαμβλώματα της συνήθους καθημερινότητας, που στοιβάζονται αδιαλείπτως στον κάλαθο των αχρήστων σε μιά σειρά αγωνιώδους προτεραιότητας, αποτελούν, στην καλύτερη των περιπτώσεων, μιας χρήσεως δημιουργήματα με μοναδικό λόγο ύπαρξης τον επόμενο αύξοντα αριθμό εργογραφίας βιογραφικού φερέλπους καλλιτέχνου.
Παρ’ όλα αυτά, δεν πρέπει να λησμονούμε τον καλλιτέχνη, αυτοπροσώπως, που δικαίως ή αδίκως ζει για ένα σεβαστό διάστημα του στον αστερισμό του δημιουργήματός του, αδυνατώντας να αδιαφορήσει στη λάμψη ενός ελπιδοφόρου επαγγελματικού αύριο. Η γέννα παραμένει γέννα άσχετα με το ενδεχόμενο τερατογένεσης, και ο τοκετός εξακολουθεί να παρέχει οδύνες ικανές να ποδοπατήσουν και να ισοπεδώσουν οτιδήποτε ενσαρκώνει το εσωτερικό γίγνεσθαι του καλλιτέχνη. Πολύπαθη η δημιουργία άπτεται μάλλον της διαδικασίας παρά του αποτελέσματος. Η διαδικασία, όμως, ουδόλως απασχολεί τους καλοπροαίρετους συνανθρώπους μας. Η δυστοκία να παράσχουμε κάτι τις το ενδιαφέρον οπτικώς, ακουστικώς ή με άλλον παραδεδεγμένο τρόπο, απομακρύνει δυστυχώς τις προτιμήσεις της πλειοψηφίας των συνανθρώπων μας, που υπό μιά έννοια, αποτελούν τον επιστήθιο χορηγό μας.
Ποιόν αλήθεια ενδιαφέρει αν επιλέξουμε να πάμε Κηφισιά-Αθήνα πεζοί, ενώ γνωρίζουμε τόσους ενδιαφέροντες και αποτελεσματικούς τρόπους να το πράξουμε άκοπα. Δεδομένου οτι το αποτέλεσμα παραμένει το αυτό, η μυϊκή κούραση και η υπερπροσπάθεια δεν προσδίδουν καμία υπεραξία στο εγχείρημα μας, παρά μόνο δυσανάλογο κόστος. Η διαδικασία συνεπώς αφορά μόνο εμάς και κανέναν άλλον. Την ύπαρξή της επικαλούμαστε πολλάκις στο «δύο λόγια για το έργο» χρησιμοποιώντας το ως εξωσχολικό άλλοθι μήπως προσφέρουμε κάτι γαργαλιστικό στα αυτιά των υπερσκεπτομένων ακροατών, που όμως στερείται ουσίας καθώς η δημιουργία είναι έτσι κι αλλιώς μια διαδικασία και όχι μια στιγμιαία φωτογραφική σύλληψη.
Ξεχάσαμε όμως τον άμοιρο τον καλλιτέχνη στη φάση της λοχείας. Ο πόνος ή το κενό που ακολουθεί τη γέννα είναι ανεξάρτητο του αποτελέσματος.
Ιδίως το κενό. Δυσαναπλήρωτο αν και πρόσκαιρο.
Το κενό: ένα άδειασμα στην σπονδυλική στήλη σαν ένα τρομακτικό Alien να έχει μόλις ρουφήξει με καλαμάκι στάλα στάλα το μεδούλι σου και εξακολουθεί να στέκεται στη γωνιά ξερογλείφοντας με την ιδέα να σε καταπιεί ολόκληρο.
Κενό στο μυαλό, που έχει κακομάθει να εργάζεται για πολύ καιρό στο ίδιο αντικείμενο, κενό στη μνήμη, που είχε καιρό να ανασκαλευτεί μη διαθέτοντας ελεύθερο χρόνο, κενό στην ώρα, κενό στα δάκτυλα, απλά κενό στο χώρο.
Είναι οι στιγμές που έχουμε χάσει τον εαυτό μας, ή τον έχουμε ξεχάσει ασθμαίνοντα να μας προλάβει στην ιλιγγιώδη μας κάθοδο. Σαν να έχουμε χάσει την σκιά μας που μας ακολουθεί κατά πόδας (κυριολεκτικώς). Είναι οι στιγμές που αρχίζουμε να ξαναδιαβάζουμε παλιά βιβλίαπου όταν τα πρωτοκοιτάξαμε βρήκαμε κομμάτια μας να πετάγονται μέσα από τις λέξεις και να μας εκπλήσουν.
Τότε είναι η στιγμή που αρχίζουμε να βλέπουμε παλιές φωτογραφίες, να βγαίνουμε έξω να συναντήσουμε πρόσωπα οικεία, πράγματα να μας επανασυγκολήσουν τους δεσμούς με το ξεχασμένο περιβάλλον. Θυμίζει εκείνο το αερόστατο που είναι παρκαρισμένο σε ύψος λίγων μέτρων από τη γή, δεμένο με γερό σκοινί για κάθε ενδεχόμενο. Είναι σαν να ξεφουσκώνει το μπαλόνι και να προσγειώνεται μαλακά μαλάκά στο έδαφος. Γιατί μόνο από το έδαφος θα έχεις την ευκαιρία να πετάξεις πάλι. (Το «φουσκωμένα μυαλά» δεν είναι καθόλου τυχαία έκφραση). Γεμίζουμε πάλι τους συσσωρευτές, ανανεώνουμε τις πηγές ενέργειάς μας, λαδώνουμε τις μηχανές, κλπ, κλπ. Και άλλες όμορφες παρομοιώσεις.
Λίγο πολύ ακούγετε, ότι όταν δημιουργούμε μάλλον απέχουμε από το να έχουμε πλήρη επίγνωση της κατάστασης μας. Ίσως λίγοι πεπειραμένοι να μπορούν. Αλλά ρίσκο και επίγνωση πως συνταιριάζουν?.
Η κάθε στιγμή, παρούσα και πρόσκαιρη, είναι φορτισμένη και συγχρονισμένη με εκατοντάδες ιδέες, μόδες, πρέπει, αντιλήψεις, διαθέσεις, βίτσια. Ο καλλιτέχνης είναι βουτηγμένος μέχρι το λαιμό στο σκατό της εποχής του και δύσκολα μπορεί να ξεχωρίσει ανάμεσα στα άλλα καλά παιδιά που έχουν ξαμοληθεί να βρουν την τύχη τους. Μόνο ο χρόνος έχει την ικανότητα να τα ταξιδεύει όλα στο διηνεκές, να απομακρύνει κάθε περίσσιο σώμα και να το φέρνει στις μέρες μας λευκό και άσπιλο, σαν αλχημιστικό χωνευτήρι που απομακρύνει την μαύρη ύλη από το καθαρό χρυσάφι.
Και τι κάνει ο δημιουργός για αυτό? Απολύτως τίποτα.
Απλώς ακολουθεί τις οδηγίες του γυναικολόγου του για καλό φαγητό, όχι περιττά κιλά, προσεγμένες επαφές και επιλεκτικές τοποθετήσεις.